Cùng với chiến lược tăng trưởng 2 con số và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới của đất nước, thị
trường chứng khoán đã và đang có những bước tiến vững vàng, đóng góp quan trọng vào sự phát triển
chung của nền kinh tế Việt Nam. FTSE Russell chính thức nâng hạng Việt Nam từ Thị trường Cận biên
(Frontier Market) lên Thị trường Mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) trong bộ chỉ số FTSE Global
Equity Index Series (GEIS) và các chỉ số liên quan, có hiệu lực từ phiên giao dịch ngày 21/9/2026. Sự kiện
này có một ý nghĩa lớn hơn, đó là dòng vốn nước ngoài đang nhìn thị trường Việt Nam như là một thị trường
phát triển thực sự. Đây là một hành trình nỗ lực rất lớn của ngành chứng khoán mà trực tiếp là Ủy ban
Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính.
Theo đó, đây là cơ hội để thị trường Việt Nam tiếp tục mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng hoạt động
của thị trường và chất lượng hàng hóa trên thị trường. Để nâng cao sức hấp dẫn của thị trường trong giai
đoạn mới, củng cố và gia tăng niềm tin của các nhà đầu tư, đón nhận nhiều tỷ USD từ các quỹ đầu tư quốc
tế, một trong những việc quan trọng là nâng cao tính minh bạch của các thông tin được công bố trên thị
trường. Điều này cần được đánh giá thông qua chất lượng Quản trị Công ty (QTCT) và các thông tin công
bố được kiểm toán (bao gồm các thông tin tài chính và phi tài chính).
Những thảo luận gần đây tại Cuộc họp thường niên của Mạng lưới các Viện Thành viên Hội đồng Quản
trị Toàn cầu (GNDI) tại Argentina từ ngày 18/8–21/8/2026 và tại khu vực ASEAN ở Singapore, cũng trong
tháng 8 vừa qua (mà VIOD tham dự với tư cách thành viên đại diện cho Việt Nam), đều tập trung vào chủ
đề chính: “Làm thế nào thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao năng lực chống chịu của các doanh
nghiệp niêm yết trên các thị trường ở cả các quốc gia phát triển và đang phát triển như Việt Nam”. Chủ đề
này được đưa ra trong bối cảnh các thị trường vốn và các doanh nghiệp đứng trước ba sức ép lớn, đó là
Niềm tin, Công nghệ & AI và Chuyển đổi (Transformation) – cần chuyển đổi như thế nào để thích nghi và
phát triển.
Các chuyên gia cũng đề cập rằng thế giới đã bước qua giai đoạn VUCA bất định (biến động, bất định, phức
tạp và mơ hồ), và đang bước vào thế giới mới được gọi là BANI: Brittle (dễ vỡ), Anxious (bất an), Nonlinear
(phi tuyến tính) và Incomprehensible (khó hiểu). BANI không còn chỉ phản ánh những bất định, mà mô tả
một thế giới dễ vỡ, dễ tổn thương, bất an và vượt ngoài khả năng phán đoán của con người. Nếu VUCA còn
cho phép doanh nghiệp lập kế hoạch ứng phó theo kịch bản thì BANI đòi hỏi xác định rõ năng lực chống
chịu, sự thấu cảm và tính minh bạch. Đồng thời, BANI đặt ra những đòi hỏi cao hơn trong Quản trị và trong
việc ra quyết định chiến lược trước những bất định về thiên nhiên, địa chính trị, công nghệ & AI, cũng như
đặt ra yêu cầu định vị Niềm tin một cách vững vàng.
Việt Nam chúng ta đang rất nỗ lực và cam kết trên hành trình phát triển mới, tìm kiếm những cơ hội mới, và
bên cạnh những cơ hội của một thị trường mới nổi, chúng ta cũng đứng trước rất nhiều thách thức. Khoảng
cách lớn giữa yêu cầu QTCT theo thông lệ quốc tế, cụ thể là theo các nguyên tắc của Tổ chức Hợp tác và
Phát triển Kinh tế (OECD), với thực tiễn tại Việt Nam, cũng như khoảng cách không hề nhỏ về năng lực và
chất lượng QTCT của Việt Nam với các quốc gia trong khu vực ASEAN, đòi hỏi phải có những bước chuyển
biến mạnh mẽ hơn nữa từ nhận thức, tư duy đến thực hành QTCT.
Kế hoạch Hành động của Diễn đàn Thị trường Vốn ASEAN giai đoạn 2026–2030 (ACMF Action Plan 2026–
2030) cũng xác định QTCT là một trụ cột cốt lõi nhằm nâng cao khả năng chống chịu, năng lực huy động
vốn và tạo ra giá trị dài hạn gắn với sự phát triển bền vững của thị trường ASEAN. Mỗi quốc gia thành viên,
trong đó có Việt Nam, cần cam kết một cách mạnh mẽ hơn.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đặt
mục tiêu đến năm 2030: 100% tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước áp dụng nguyên tắc QTCT của
OECD. Đây là một cam kết rất mạnh mẽ của Chính phủ. Cam kết này không chỉ có ý nghĩa đối với thị trường
chứng khoán Việt Nam mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và năng lực cạnh tranh của từng doanh
nghiệp, của thị trường và của quốc gia theo các nguyên tắc chung của quốc tế.
Trong bối cảnh mới này, cùng với những cam kết cao của Chính phủ và của thị trường, cũng như những cơ
hội mới cho các doanh nghiệp, vấn đề trước hết và quan trọng nhất bây giờ là sự chuyển đổi từ tư duy tuân
thủ thuần túy sang tư duy tuân thủ chủ động, đánh giá hiệu quả và tác động của QTCT đối với tăng trưởng
của doanh nghiệp. Cần nhận diện rõ ràng rằng QTCT không chỉ là một hệ thống với các quy trình, quy chế
theo hướng dẫn của Nhà nước, mà Quản trị Công ty còn là một năng lực cạnh tranh của thị trường, của
doanh nghiệp.
VIOD phát hành Directors Bulletin số 15 với chủ đề “Transforming for New Opportunities – Nâng chuẩn
& Chuyển đổi Hướng tới Những Cơ hội Mới”. Ấn phẩm tập hợp những góc nhìn của cơ quan quản lý nhà
nước và những doanh nghiệp tiên phong, dẫn dắt trong thị trường nâng hạng, trong đó có Tập đoàn Công
nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Đồng thời, ấn phẩm đề cập các nội dung thực tiễn
để làm rõ hơn những yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp, với QTCT và Hội đồng Quản trị (HĐQT). Trong nội
dung về đánh giá QTCT theo ASEAN, có thể thấy khoảng trống giữa yêu cầu và thực tiễn, trong đó Ủy ban
Chứng khoán Nhà nước có vai trò định hướng, giám sát và thúc đẩy các Sở Giao dịch Chứng khoán hỗ trợ
các doanh nghiệp thực hiện nâng chuẩn chất lượng và chuyển đổi từ tư duy sang hành động. Mục tiêu lớn
nhất là không chỉ nâng vị thế của Việt Nam, đáp ứng yêu cầu của ASEAN và của các quỹ đầu tư mới, mà
còn giúp các doanh nghiệp đón bắt tốt hơn những cơ hội mới trong giai đoạn mới. Những nội dung này
đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của các cổ đông lớn, người đại diện cổ đông lớn tham gia HĐQT, cũng
như vai trò của HĐQT. Chúng tôi hy vọng Directors Bulletin số 15 sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho
người đọc.
